Para biriktirmek istiyoruz ama ne kadar biriktireceğimizi ve ne için biriktirdiğimizi net olarak belirlemediğimizde motivasyonumuzu çabuk kaybediyoruz. Ben de yıllarca hedefsiz para biriktirmeye çalıştım ve hep başarısız oldum. Ta ki somut hedefler koyana kadar.
SMART Hedef Yöntemi Finansta
İş dünyasında kullanılan SMART yöntemi finansal hedefler için de birebir. Hedefleriniz Specific (belirli) Measurable (ölçülebilir) Achievable (ulaşılabilir) Relevant (ilgili) ve Time-bound (zamanlı) olmalı. Mesela sadece para biriktireceğim demek yerine 12 ay içinde acil durum fonu olarak 50 bin TL biriktireceğim demek çok daha etkili.
Bütçe yönetimi finansal hedeflerinize ulaşmanın ilk adımı. Gelir ve giderlerinizi bilmeden ne kadar tasarruf edebileceğinizi hesaplayamazsınız. Aylık gelir gider tablosu çıkarmak en temel başlangıç noktası.
Kısa Vadeli Hedefler (0-2 Yıl)
Acil durum fonu oluşturmak en öncelikli kısa vadeli hedef olmalı. Genel kural 3-6 aylık giderinizi karşılayacak bir fon biriktirmek. İşten çıkarılma hastalık veya beklenmedik masraflar için bu fon hayat kurtarıyor. Bu parayı kolay ulaşılabilir ama günlük harcama hesabınızdan ayrı bir yerde tutun.
Kısa vadeli hedefler arasında borç kapatma da var. Kredi kartı borçları yüksek faiz oranı nedeniyle en önce kapatılması gereken borçlar. Minimum ödeme yaparak borcu süründürmek faiz yükünü katlamak demek.
Orta Vadeli Hedefler (2-5 Yıl)
Araba alma ev için peşinat biriktirme veya büyük bir seyahat gibi hedefler orta vadeli kategoriye giriyor. Bu hedefler için düzenli aylık birikim planı şart. Otomatik havale talimatı vererek her maaş gününde belirli bir tutarı yatırım hesabına aktarmak disiplini sağlıyor.
Orta vadeli birikimler için altın veya düşük riskli yatırım fonları değerlendirilebilir. Vadeli mevduat da güvenli bir seçenek ama enflasyonun üzerinde getiri sağlayıp sağlamadığına dikkat etmek lazım.
Uzun Vadeli Hedefler (5+ Yıl)
Emeklilik planlaması çocukların eğitim fonu ve finansal özgürlük uzun vadeli hedefler. BES sistemi devlet katkısıyla uzun vadeli birikim için avantajlı. Ama sadece BES e güvenmek yeterli değil ek yatırımlar da yapmalısınız.
Uzun vadede bileşik getirinin gücü inanılmaz. 25 yaşında ayda 2000 TL yatırım yapmaya başlayan biri yıllık yüzde 20 getiriyle 55 yaşına geldiğinde çok ciddi bir birikim elde eder. Erken başlamak en büyük avantaj.
Hedefleri Takip Etme
Hedef belirlemek yetmez düzenli takip de şart. Aylık veya en azından üç aylık periyotlarla hedeflerinize ne kadar yaklaştığınızı kontrol edin. Excel tablosu veya bütçe takip uygulamaları bu iş için çok pratik. Borsa yatırımlarınızı da bu takibe dahil etmeyi unutmayın.
Hayat koşulları değişebilir ve hedeflerinizi revize etmeniz gerekebilir. Maaş artışında tasarruf oranını artırmak, beklenmedik gelir elde ettiğinizde bunu hedefe yönlendirmek esneklik sağlar. Önemli olan sürekli bir birikim alışkanlığı edinmek ve bunu hayat tarzı haline getirmek.